Bu Zamanda Parmağına İp Takan Var mı?


Siz hiç parmağa bağlanan ipin bir işe yaradığını gördünüz mü? Unutmamamız gereken çok önemli bir şeyi bize hatırlatması için parmağımıza doladığımız ip parçası, bir çeşit yüzük olmaktan öteye gidemez çoğu zaman. Parmağındaki ipe dakikalarca bakıp onu oraya neden taktığını bulamamak, arkadaşlar arasında gülünç duruma düşmemize bile neden olmuştur kimi zaman.

Çoğunuzun “Yapmayın Allah aşkına, bu zamanda parmağına ip takan mı var?” dediğinizi duyar gibiyim. Aslında doğru. Yeni neslin söylediklerimize bir anlam veremeyeceği bir yöntem olarak kaldı parmağa ip bağlamak. Oysa çocukluk yıllarımızın anılarında, ilkokul öğretmenimizin belli belirsiz sesini duyarız hâlâ. Not defteri alışkanlığı kazanamayıp ödevlerini yapmayan çocuklara son çare olarak bu tavsiye edilirdi. Şimdiyse akıllı telefonlar için yazılan sayısız uygulamaların sadece bir bölümünü oluşturuyor elektronik not defterleri. Teknolojiyle yeterince içli dışlıysanız söz konusu yazılımlarla bütünleşmeniz işten değil.

Eğer alyansınız sağ elinizin yüzük parmağındaysa, hatırlamak istediğiniz bir konu olduğunda onu sol elinizin parmağına takmanızı da söylemiştir size eş dost. Ya da masadan kaptığınız, otobüste yanınızda oturduğunuz beyefendiden rica ettiğiniz, cebinizde hep tuttuğunuz kalemle hemencecik yazıverirsiniz avucunuza o uçup gidecek bilgiyi. Ya bir telefon numarası, ya bir adres, ya da bir isim… Tecrübeyle sabittir, söyleyelim; bu yöntem de pek sağlıklı değildir. Hele tükenmez kalemle avucunuza not ettiğiniz bilgi çok önemliyse, ellerinizi yıkadıktan sonra onu henüz kullanmadığınızı fark etmek çok can sıkıcı olabilir.
Bize lâzım olduğunda koyduğumuz yerde bulmak istediğimiz makas, yapıştırıcı, iğne, çorap, kol düğmesi, toka gibi eşyalarımız bizi sinir etmeye bayılırlar adeta. Dört duvar arasında köşe kapmaca oynar gibi arar dururuz sevimsizce. Acil olmasa bile inat ederiz. Çünkü hatırlayamamak bir mesele hali alabilir bazılarımız için. Sadece eşyaları aramak değil, bir ismi hatırlayamamak bile günlerce dikkatimizi toplayamamamıza neden olabilir. Unutulan şeyler öyle akılda kalması zor terimler de değil ilginç olan. Ornitorenk, steteskop, megafon, bufalo gibi söylenişi zor ya da günlük hayatta pek kullanmadığımız terimleri / sözcükleri unutsak neyse. Unutulup hatırlamaya çalıştıkça içimizi kemiren şey, bir sohbet sırasında karşımızda duran arkadaşımızın adı olunca işin rengi değişir. Hepimizin aynı sıklıkta olmasa da başımıza gelen bu unutkanlık neden olur, nasıl olur acaba?

Unutkanlık konusunda açıklamalarda bulunan nörologlara göre, Alzheimer dışındaki unutkanlıklar belli nedenlere dayanıyor. Çok fazla bilgisayar, televizyon, oyun konsolu vb elektronik cihazlarla vakit geçiren kişilerde unutkanlık daha sık görülüyor. Saatlerce bilgisayar başında zaman geçirdikten sonra nasıl olduğunuzu bir düşünün, haklı olabilirler. Diğer nedenler arasında düzensiz uyku var. Vücudumuzun kendini yenileyip dinlenmesi için gereken uyku yeterince alınmadığında birtakım bozukluklar ortaya çıkabiliyor. Geçtiğimiz haftalarda ideal uyku için, 24 saat olan 1 günün uyanık kaldığımız kadarının yarısı diye formülünü vermiştik. Bu oranı birkaç günlük istisnalar dışında sürekli olarak bozuyor ve uykuya borçlu kalıyorsanız unutkanlıktan şikâyetçi olmanız pek de mantıklı değil.

Bulunduğunuz ortamda çok fazla gürültü, müzik, bilgisayar ya da çeşitli ekranlar gibi farklı uyaranlar olduğunda da unutkanlık kaçınılmaz olur. Dinlediğiniz ya da takip etmek istediğiniz konuya yeterince odaklanamamanız çok normal. Sonrasında odaklanmaya çalıştığınız konuyu hatırlamaya çalıştığınızda onun da unutkanlık çukurunda kaybolup gittiğine şahit olursunuz.

Bir telefon numarasını, bir şifreyi ya da benzer rakam dizisini not ederken, unutmamak için tekrarlarız. Onu anlamlandırıp kodlamazsak kısa sürede unuturuz. Ya da izlediğimiz bir belgeseldeki bilgiler, onun hakkında bir araştırma yapmaz, bir arkadaşımızla onunla ilgili konuşmaz, belgeseli tekrar izlemezsek unutulup gider. Çünkü beynimizin unutmaya ihtiyacı vardır. Beynimizin bu özelliğinin farkında olarak işimize yarayan bilgileri istediğimizde kullanabilmeyi becermeliyiz. Yoksa gereksiz bilgilerle dolu bir kütüphanede aradıklarımızı bulamayacak, kullanamadığımız bilgiler yitip gidecek. Zinde bir hafıza için beslenme ve uyku düzenini korumak, spor yapmak, kitap okumak, bulmaca çözmek ve en önemlisi yeni şeyler öğrenmek gerekiyor.

Çağımızın hastalığı halini alan Alzheimer’a tutulmuş dede, az ileride sokağın ortasındaki inci kolyeli kızın kim olduğunu defalarca unutacak belki. Adıyaman’ın Besni ilçesinde evinin önündeki gölgeden sokağı izleyen ihtiyarın alnındaki derin çizgiler bulanık bir arka planın içinde kalsın istiyorum. Lacivert renkli eski otomobilin önündeki alan derinliğinin içinde netlediğim inci kolyeli küçük kız, dişleriyle kemiriyor incileri. Minik elleriyle saçlarını karıştırıyor. Parmağımın deklanşöre basışıyla bunların hepsi bir fotoğraf halini alıyor.

0 yorum:

Yorum Gönder