Bölüm#19: "Hayat Henüz Sokaktayken"

“Yolumun karanlığa saplanan noktasında, sanki beni bekleyen bir hayâl görüyorum.” diyen Necip Fazıl Kısakürek’in her gün üzerinden geçtiğimiz kaldırımlara yüklediği anlamla karşılıyor bizi sokaklar. Mardinkapı’nın ara sokaklarından başlayıp Hz. Süleyman Camisi’ne doğru labirent gibi iç içe geçmiş yollardan, kaybolmadan ulaşmaya çalışıyoruz.

Sokağın hayatımızdaki anlamı komşuluk ve aile kavramları gibi hatıraların en ulaşılmazına doğru akıp kaybolmaya yüz tutuyor.

Önce kokusu gelirdi kapı zilinin çalmasıyla komşu çocuğunun uzattığı bir kap yemeğin. Boş gönderilmeyen o küçük kap, hacimce orantısız büyük bir değeri taşıyordu evler arasında. Sevinci, kederi, ekmeği bölüşmeyi, onlar açken tok yatmamanın öğüt verildiği yardımlaşmanın küçük bir ritüeliydi.

Annemizin bir yere kadar giderken göz kulak olunması için bizi bıraktığı güvenli bir kapıydı komşuluk. Hep beraber televizyon karşısında geçirilen akşamlardı. Çay bahçelerinde çitlenen çekirdeklerin, içilen gazozların geçmişe ait duygularla iç içe geçtiği sepya bir fotoğraf karesi gibi geliyor şimdi hepsi.

Çocukluk yıllarının bir modası vardı. Oyunlar ve el yapımı oyuncaklar bir moda eğilimi gibi yayılıyor, kendini tüketince yeni bir akımı başlatıyordu kaynağı bilinmeyen bir etki. Bir alet çantası gibi gazoz kapaklarıyla dolu bir poşet taşırdık. En az bulunan kapaklar en değerlileriydi. Renk renk bilyeler alırdı sonra sırayı. Uç uca eklenip taşla dövülerek yapıştırılan şeker ambalajından kilim yapmayı kim çıkarmıştı? Plastik elektrik tesisatı borularıyla küçük kâğıt külâhları uzaklara atmak büyüklerimizi rahatsız eden vazgeçilmezimizdi. Tuğla parçalarını taşlara sürterek onlara şekiller veriyor, ortasından ip geçirip maskot yapıyorduk.

Günümüzde para ödeyerek çocuklarımızı gönderdiğimiz sanat atölyeleri yoktu o zamanlar. Her şeyi sokakta öğreniyor, üstelik para ödemiyorduk. Kreşlere, yaz okullarına gereksinim yoktu belki de. Komşu, bakkal, mahalle kasabı, kapıcı, önünde sıra beklenen fırın vardı. Sokağa güven veren unsurlardı her biri.

Günümüz yaşam koşullarının getirdiği zorunluluklarla biçim değiştirdi her şey. Annelerin çoğu çalışıyor artık. Çocuklar kreşe veriliyor. Site biçiminde inşa edilen yeni yerleşim yerleri sokağın yitirilen güvenini vaat ediyor. Oysa şehrin eski yerleşim yerleri hâlâ anılarını büyütüyor dar Arnavut kaldırımlı sokaklarda. Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar romanındaki metaforlardan biri gibiymiş geliyor şimdi sokaklar. Evlerin boyanmayan, sıvası dahi vurulmayan arka cephelerini anımsatıyor. Halı altına toz süpürmeye benziyor şehrin iki yüzünü birden düşününce bu sokakları böyle kimsesiz görmek.

Yine gönüllü bir şehir gezdirme görevindeyim. İzmir’den Diyarbakır’a atanmış, görevleri gereği Diyarbakır’ı yaşamlarına almak durumunda olan arkadaşlarıma şehrin öteki yüzünü gösteriyorum. Doğduğum evi barındıran Dabanoğlu Mahallesi’ne ulaşıyoruz Keçi Burcu’nu gezdikten bir süre sonra. Çocuklar turist sanıp bizim de çocukken yaptığımız gibi “Hello, hello!” diyorlar. Kim bilir, belki onlar da büyüyüp kendi şehirlerinin sokaklarını gezerken yine turist sanılacaklar?

Bakkalın tiz sesli radyosundan yayılan şarkı bir sokağın sessizliğini bozuyor. Pencereye oturtulmuş bir çocuk, ürkek ve halinden memnun olmadığını belli eden gözlerle bize bakarken annesi kapı eşiğini süpürüyor. Saksıdaki fesleğenlerin kokusu tütüyor. Boyası eskimiş evlerin yeşili, mavisi huzur veriyor bu uzun ve geniş sokakta. Sonra Hz. Süleyman Camisi’ne çıkan ara bir sokağa giriyoruz.

Kimi zaman rehberlik görevimi unutuyor ve fotoğraf makinemin askısına uzanan parmaklarını hissedebildiğim bu canlıyı, sokağın kalbini fotoğraflamaya dalıyorum. Arkadaşlarımın ilerleyip sokağın ucuna vardıklarını sonradan fark ediyorum. İçine çömeldiğim geçitten yola uzanan sokağı, taşlarını aydınlatan gün ışığını ve onu canlı kılan tüm unsurları fotoğraflamak istiyorum. Çarşaflı bir kadın yüzünü örtüp duvara dönerek geçiyor sokağı. Yüzünü örten kadın, gittikçe bireyselleşip komşuluğu, yardımlaşmayı, paylaşmayı unutup aile kültüründen uzaklaşan yaşam tarzımıza karşı kendini korumayı seçiyor belki de. Gelişmişliğe karşı yabanlığı tercih edenlerimiz gibi.

Makinemin diyaframı bu kez sokağı alıyor içine, çektiği ışıkla. Bir zamanların sokakta büyüyen imkânlardan yoksun çocuklarının, bugün zamanın varlıklı çocuklarını yetiştirirken sokağın yaratıcı, paylaşımcı ve mücadeleci ruhunu onlara aşılamalarını ümit ediyorum.

0 yorum:

Yorum Gönder