Bölüm#14: "Kelebek Etkisiyle Gelen Aşk"



1917-2008 yılları arasında yaşamış olan meteorolog Edward Lorenz, 1972’de Washington’daki bir konferansta “Brezilya’daki bir kelebeğin kanat çırpışı Teksas’da bir kasırgaya neden olur mu? isimli bir makale sunar. Bu soruya tam bir cevap veremeyen Lorenz’in ileri sürdüğü görüşe göre, bir sistemin başlangıcındaki veriler değiştirildiğinde öngörülemeyen büyük kaoslar ortaya çıkar. “Kelebek Etkisi” olarak bilinen bu teori, tam tersini de düşündürür. Bir kelebeğin kanat çırpışıyla bir kasırga engellenmiş olabilir mi? Hakkında çekilen filmler, yazılan sayısız makale ve kitaplarla ilgimizi diri tutmayı başaran bu popüler bilim kavramı, fiziğin olduğu kadar sosyolojinin de kapısını çalmamızı gerektiren bir araştırma sürecine itiyor. Hatta doğayı ve canlıları korumayı ibadet edercesine şaşmadan, bir an olsun çelişmeden sürdürme çabası gösteren kimilerimiz, farklı bir duyarlılıkla alıyorlar teoriyi. Hızla otoyolda akan aracımızın camına çarpıp ölen serçe, uykusuzluk sebebi olabiliyor. Örümcek sevimsiz bir ağla sahiplense de tavanla duvarların arasında kalan üçgen prizma boşluğu, kovmaya kıyamıyorsunuz. Çimlerin arasına gizlenmiş yuvalarına zarar vermemek için özen gösteriyorsunuz karıncaların, piknik için yer seçerken. Refüjdeki kırılmak üzere olan fidanı bağlıyorsunuz dalından bir bez parçasıyla.

Sivil toplum kuruluşlarına neden destek verdiğini açıklama ihtiyacı hisseden bir yöneticinin sözlerini anımsıyorum: “Bugün o çocuklara sahip çıkıp gerektiği gibi eğitilmelerini sağlamazsak yarın içinde bıraktığımız madenî paraları almak için arabamızın camını kıranlar onlar olacak.”

Vakıflarımızın, derneklerimizin ve diğer sosyal çalışma gruplarının çatısı altında bir araya gelen bireylerin sırf arabalarının camları kırılmasın, kapkaça uğramasınlar diye bir amaca gönül vermiş olmaları ne büyük çelişki olurdu! Bu kadar bireysel ve bencil düşünen biri için böyle bir çaba bile düşünülemez aslında. Oysa ne güzel söylemiş atalarımız: “İyilik yap, denize at; balık bilmezse Hâlık bilir.”

Günümüzde daha çok geçerli olan “İyilik yap, iyilik bul.”un faydacı bakış açısına ne güzel panzehirdir denize atmak. Gerçi karşılık beklenerek yapılan iyilikler bile değer kazanıyor ya, biz yine o kadar da kötümser olmayalım. İyilikleri dönüp dolaşıp bizi bulacak kötülüklerin önüne set çekmek için değil de uzay denizinde yüzen dünyamızın herhangi bir yerine ulaşır diye umarak yapmak gibisi var mı? Elinde olanı, yapabildiğini değersiz bulmak ve yapmamaya sebep olarak göstermek çoğumuzun düştüğü bir tembellik.

Dünya var oldukça süren paranın gücünün, sınıf farklılıklarının beynimize vurduğu prangayla yaşıyoruz. Değerlerimizi bunlarla ölçmeye kalkıyoruz. Her sabah aynı duyguyla olmasa da iş arkadaşına içten bir “Günaydın!”la başlamak güne, yudumlarken bir bardak suyu getirene “Su gibi aziz ol!” cümlesini esirgememek, müşteri hizmetleri temsilcisine çalıştığı kurumu satın almışçasına kabalık etmeden medenice isteğini belirtmek de bir iyilik sayılmaz mı?

Memnun kalmadığımız bir hizmete ilişkin şikâyet etmediğimiz merci kalmazken işini iyi yapmanın gönül rahatlığını aldığı aylığa göre daha değerli tutan bir çalışanla karşılaşmak neden bir davranış doğurmaz bizde? Çalıştığı kuruma bir teşekkür e-postası yazmak; iyiyi, güzeli destekleyip sürmesini sağlamak, çoğalmasını istediğimizi ilan etmek değil midir? Yaşam her zaman bu derece hassas olamayacak kadar pratiktir ama bazen bu kadar da incelik gerektirir doğrusu. Bazen bir kelebeğin kanadıyla esebilecek kadar küçük bir etkiye ihtiyacı olur kimimizin. Yumurtasını çatlatıp çıkmak üzere olan güvercine anne kuşun gagasıyla bir dokunuşu lazımdır. Yolda kalmış arabayı arkadan itenlere bir kuvvetle desteğiniz lazımdır. Ters dönmüş kaplumbağayı tek dokunuşla düzeltmeniz, içeri girip çıkamamış kuşu camlara çarpıp sersemlemekten kurtaracak bir pencere açışınız, ağlayan çocuğun saçını okşamanız...

Bir zamanlar etkin bir şekilde ipek böcekçiliği yapılırmış Diyarbakır’ın Kulp ilçesinde. Yurdumuzun iyilik ve güzelliklerle denize dönüşen doğu illerini bir kelebek etkisiyle atağa kaldırmak adına yapılmış bir projeyi fotoğraflamak için Mardinkapı civarındaki Keçi Burcu’ndayız. Diyarbakır Valiliği ile Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığı’nın hazırladığı proje ile üretilen ipek puşiler bir defileyle sunuluyor. Uzun bir süre tadilata alınıp hak ettiği değere kavuşan burç, oldukça kalabalık bir kitleyi ağırlıyor. Burcun girişinde lazer ışıklar, yukarı çıkan merdivenlerde mumlar geceyi aydınlatıyor. Modacı Cemil İpekçi, projeyi göğüsleyen isim. İnancın, emeğin, iyiliğin ürünleri profesyonel ve yöreden seçilen amatör modellerle podyumda gözler önüne seriliyor. Renkli - ışıl ışıl kumaşların parlaklığı ve burcun iç duvarında yankılanan ritmik ve mistik ezgilerle uzun zamandır böylesi bir etkinliğin susuzluğunu yaşamış konukların gözlerinin içi gülüyor. Bir erkek ve bayan model, aşkı anlatıyor şimdi. Elleri kavuşuyor ve aşkla dans ediyorlar. Erkeğe ipek şalını bırakıyor aşk, çekici kokusuyla. O da içine çekiyor sevdiğinin kokusunu ipek örtüden. Aşkı kuşanıyor şehir bir anda buradan, Keçi Burcu’ndan. Dönüp dolaşıp bizi bulacağına inandığımız kötülüklere karşı sığındığımız bir yer gibi. Çelik çemberlerle desteklenmiş sütunlardan birine yaslanarak tam podyumu karşıma aldığım yerden çektiğim kareler bu anda daha sıklaşıyor. Model objektifime bakıyor ve kelebek etkisiyle gelen aşkı fotoğraflıyorum.

0 yorum:

Yorum Gönder