Hiç huyum değildir. Gezi yapacağım yere ait bir ön bilgi her ne kadar o geziyi anlamlı kılacaksa bir o kadar da sınırlar bence. Ansiklopedilerin, tarihî kayıtların, kopyala yapıştır çabukluğuyla çoğalan internet sitelerinin sunduğu bilgiler çoğu zaman öznel bir bakış geliştirmemizi engeller. Fotoğraflamaya koyulduğum tarihî bir yapıyı kendi duyularımla keşfedip kendi sorularımla adımlamak her zaman daha çekici gelmiştir. Ama bu kez belleğimin zayıf bir köşesine tutunan bir bilgiyle kıvranıyorum. Lisedeki Edebiyat dersinden kalma bir merakla bilgisayarın başında buluyorum kendimi. “Dante gibi ortasındayız ömrün.” derken Cahit Sıtkı Tarancı, kimden söz ediyordu? Bu bilgiye sahip miydim? Arama motorunun 0,22 saniyede bulduğu yaklaşık 124 milyon sonuçtan en güvenilir olanlara tıklıyorum:
Dante Alighieri, İtalyan ozan ve politikacı
1265 - 1321
Dante 35 yaşındayken, yani tam 1300 yılında sürgündeyken yazdığı “Cehennem”, Âraf” ve “Cennet” adlı üç ciltten oluşan “İlâhi Komedya” eseri
İlk mısra:
Hayat yolumuzun orta yerinde,
Karanlık bir ormanda buldum kendimi.
...ve Cahit Sıtkı’nın “Dante”ye atıfta bulunduğu “Otuz Beş Yaş” şiirini dinlerken buluyorum kendimi.
Yeni aldığım bir elektronik cihazı kullanma kılavuzuna bakmadan deneyerek öğrenme alışkanlığım gibi olmadı bu kez. Cahit Sıtkı’nın atıfta bulunduğu Dante’yi, Dante’nin “Hayat yolumuzun orta yerinde” derken Kitab-ı Mukaddes’te geçen bir ayette günlerin 70 yıl olduğu bilgisini bir kullanma kılavuzundan okur gibi alıyorum çantama. Çocukluğumda kapısından defalarca geçtiğim halde kapısının ardındakileri hiç görmediğim Cahit Sıtkı Tarancı’nın müze olarak kullanılan evini fotoğraflamaya çıkıyorum.
İç sesimin gevezeliği yine üzerinde. İzmir’de yaşayıp da Efes’i, Antalyalı olup da Olimpos’u, Diyarbakır’da yılları eskitip de Malabadi’yi hiç görmemiş olmanın ne demek olduğunu soruyorum kendime. Bir zamanların denizi hiç görmemiş İstanbulluları muhabbetlerini hatırlayıp geri adım atıyorum. Yaşam koşturmacasının, ekmek kavgasının ya da merak duymamanın, öğrenmeye, keşfetmeye kapalı olmanın sonuçları olabileceğini düşünüyorum. Belki de memleketime gelen misafirlerimi gezdirirken onlara iyi bir rehberlik edememe ihtimali utanç sebebi olabilir benim için.
Bir kitabın kapağına henüz onu okumadan baktığımızda gördüklerimiz ile kitabı bitirdiğimizde gördüklerimiz ne kadar farklıysa şehir hakkında bildiklerimiz de onu yaşayınca yeniden boyutlanıyor, anlam kazanıyor belleğimizde. Bir mürekkep damlasının suda yayılması gibi tüm ruhumuzu kuşatıyor işte o an, mekân - zaman ilişkisi. Aynı ilişkiyi film müziklerinde de görüyorum. Film müziklerinin, film izlendikten sonra etkileyici olduğunu, filmi izlemeden sadece müziğini dinlemenin bir tepki doğurmayacağı üzerine bir deney yapılsa film müziklerine özel ilgisi olan biri olarak kobay olmaya razı olurum. “İngiliz Hasta” filmini hiç izlemeyip sadece müziğini dinleseydim eminim ki defalarca dinleme isteği duyan bir tutkunu olmazdım. Şehre ait insan öyküleri, tarihî olaylar, eski fotoğraflar, fıkralar, maniler, kısacası sözlü, yazılı ve görsel tüm ögeler şehrin müziğini oluşturuyor. Şehri yaşamak ve müziğini hissetmek bu nedenle böylesine birbirine bağlı, böylesine iç içe.
Cahit Sıtkı Tarancı’nın doğduğu evin açık kapısından giriyorum avluya. Cami-i Kebir mahallesi Cahit Sıtkı Tarancı sokaktaki müze, Pazartesi dışında her gün açık. Ulu Cami’ye oldukça yakın olan müze evin önünden caminin minaresi görülüyor. Avlu Suriçi’ndeki tarihî evlerdeki gibi oldukça ferah bir görüntü sunuyor. Tabi diğer evler tahribata uğramışken burada zamanın günlük yaşamına ilişkin oldukça bilgi sahibi olmak mümkün. Avludaki havuzu gölgeleyen koca ağaç, yapraklarıyla başka coğrafyaları anımsatıyor. Pusetteki bebeğiyle gelen ev hanımından tutun da yurtdışında yaşayıp memleket hasretiyle bir çekime kapılarak kendini buralarda bulan gurbetçi vatandaşa kadar renkli bir ziyaretçi profiliyle karşılaşmak mümkün.
Diyarbakır’ın karakteristik yapı malzemesi olan bazalt taşı ile yapılan evin ikinci katında Cahit Sıtkı Tarancı’ya ait eşyalar, gönderdiği mektuplar, fotoğraflar yer alıyor. Sola ve sağa çıkılan merdivenlerle buraya ulaşılıyor. 1820 yılında yapıldığı belirtilen evde çoğu müzede olduğu gibi zamanın giysilerini, adetlerini canlandırabilmek için cansız mankenlerle dekor oluşturulmuş. Hemen girişte fotoğraf çekmeye başlayıp bahçedeki güllerle Tarancı’nın heykelini aynı karede buluşturuyorum. Bahçedeki koca ağaçtan, balkondan bir iki kare almaya devam ediyorum. Sola çıkan merdivenlerin ulaştırdığı geniş odadaki cansız mankenlerin oturduğu divanda canlı bir kedi duruyor. Bu yapay görüntüde canlı bir varlık oldukça rahatsız edici geliyor bakana. Kediyi ve geçilmemesi için odanın etrafını çevreleyen kurdeleyi kadraja dahil etmemek adına mı bilmiyorum, kapıyı aralanmış hale getirdim. Kapı kolu ve aralanmış kapıdan görünen odanın ışığı süzen camları arasında ev halkının yapaylığı gerçeğe dönüştü. Fotoğraf makinem, sokaklarında sayısız kez dolaştığım şehrin yabancısı kaldığım müziğini ışığıyla kazıdı yeniden.


0 yorum:
Yorum Gönder